Diyabet, hipertansiyon, her türlü damar hastalıkları, beyin hastalıkları, başka hiçbir alete gerek duyulmaksızın göz dibi muayenesi ile saptanabildiği gibi vücudun tüm yapısı hakkında bilgi edinmek mümkün.
Florence Nightingale Hastanesi Göz Hastalıkları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Halil Bahçecioğlu, hızlı göz check-up’ıyla ilgili soruları yanıtladı.

HIZLI  “CHECK UP” SADECE GÖZDEN YAPILABİLİR
. Göze bakarak hangi hastalıkları teşhis edebilirsiniz?
Diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon (yüksek tansiyon), her türlü damar hastalıkları, beyin hastalıkları, başka hiçbir alete gerek duyulmaksızın gözden saptanabilir. Vücudun tüm yapısı hakkında yalnızca göz dibi muayenesi ile bilgi almak mümkün.

Beyindeki hastalıklar da göz sinirindeki değişiklikler ile hastada henüz hiçbir şikâyet yokken, göz doktoru tarafından teşhis edilebilir. İyi bir göz doktoru, ışıkla göz dibine bakarak her türlü teşhisin yüzde 80`ini koyabilir. Bundan dolayı tavsiyem; vücudu hakkında bilgi edinmek isteyen herkes için bunun en ucuz, en kolay, en hızlı, en acısız ve en kısa yolu; göz doktoruna uğramasıdır.

. Beyin tümörü gözde nasıl ipucu veriyor?
Görme sinirindeki en ufak değişiklikler tümörün habercisidir. Göz muayenesinden sonra yapılan birkaç küçük testle, film çekmeden, radyolojik muayene yapmadan, tümörün yerini bile söyleyebiliriz. Örneğin; bir göz doktoru, daha hiçbir şikâyet vermeyen ve beynin sağ tarafında bulunan bir lezyonu, gözün sol tarafını görmemesi ile tespit edebilir. Neredeyse, tümörün cinsine kadar sadece göz dibine bakarak belirleyebiliriz.

. Hipertansiyonu olan birinin göz sorunları nelerdir?
Hastanın rutin göz muayenesi sırasında göz dibi damarlarına da bakılır. O sırada, göz içindeki damarların basınçtan dolayı uğradığı şekil değişiklikleri, bir göz doktoru tarafından belirlenebilir. Benim, “Tansiyonunuz var” dediğim kişilerin, dahiliyeci tarafından tansiyonunun normal bulunduğu da olmuştur.

Tansiyon Holter’i, 24 saat boyunca insanın üzerinde kalır ve belirli aralıkla kişinin tansiyonunu ölçer, kendi içinde kayıt eder. Daha sonra bu kayıt dahiliyeci tarafından okunur. Kişinin sabaha karşı 03.00 ile 05.00 arasında tansiyonunun yükseldiği ama gün içinde normal olduğu, bunun tespit edilemediği ortaya çıkar. Holter cihazı, göz doktorları ile dahiliyecilerin polemiği sonucu ortaya çıkmıştır.

. Diyabet hastalığının (şeker hastalığı)ilk teşhisi gözden yapılabilir mi?
Bir çok kez şeker hastalığının tanısı yapılan bir göz muayenesinde göz dibindeki damarsal değişiklerden şüphelenilerek konulur. Yani hasta daha şeker hastası olduğunu bile bilmeden göz doktorunun uyarısıyla bu hastalığa yakalandığını öğrenebilir.

Diabetik retinopatide gözdeki kan damarları ağırlıklı olarak tutulmuştur. Gözde kanamalara yol açar ve en son tedavi edilmezse körlükle sonuçlanır. Gelişmiş ülkelerde yetişkin çağdaki körlüklerin en sık sebebi (yüzde 55) diabetik retinopatidir. Sonra katarakt gelir. Dünya Sağlık Örgütü her 1 milyon insanın 1500-2000’inin şekere bağlı göz  hastası  olduğunu ve bunların yarısının durumdan haberdar olmadığını bildiriyor.
 
Bu nedenle hiçbir şikayeti olmasa dahi şeker hastaları  6-12 aylık periodlarla rutin gözdibi muayenesi için göz doktoruna gitmeliler.

. Göz yorulur mu?
Göz kasları vücuttaki her kas gibi yorulur. Özellikle bilgisayar karşısında kitap okurken gözün çabuk yorulması göz bozukluğunun habercisidir. Örnek hipermetropu ele alırsak bilgisayara bakarken kişi göz kaslarını fazladan çalıştırarak görüntüyü düzeltir fakat bir süre sonra kaslar çok kasıldığı için göz çevresi ve alında ağrılar başlar.

“DİNLENDİRİCİ GÖZLÜK YALAN”
. Göz dinlendirilir mi, gözü dinlendirmek için ne yapmak gerekir?
Evet göz dinlendirilir. Hiç durmadan 1 saatten fazla bilgisayarda çalışan insanlarda uzağa bakışta zorlanma görülür. Bu nedenle her 1 saat çalışmada göz 15 dakika yakın bir işle uğraşmayarak dinlendirilmelidir.

15 dakikalık süre içinde kısa aralıklarla boşluğa bakılabilir. Dinlendirici gözlük diye bir şey yoktur. Gözler uykudayken dinlenir.

. Renkli göz daha mı kolay deforme olur ve dış etkilerden daha mı kolay etkilenir?
Renkli göz lense daha çok güneş ışığı geçmesine izin verir, bunun sonucunda lens ne kadar çok güneş ışığı yani ultraviyole ışığı ile maruz kalırsa o kadar opaklaşır saydamlığını kaybeder ve katarakt oluşumuna meyilli olur.

Renkli göz güneş ışığı ile ilişkili durum dışında dış etkenlerden diğer koyu renkli gözlerden daha çok etkilenmez. Renkli göz insanlar arasında çok istenen bir şey olmasına rağmen aslında gözün anormal bir durumudur ve normal olan koyu renk gözün pigment kaybetmiş ve yapısını kaybetmiş halidir.

. Gözü gençleştirmek mümkün mü?
Gözü dışarıdan vitamin ve yararlı besinler ile takviye etmek gözün sadece daha yavaş yaşlanmasına yardımcı olur yoksa göz belli yaş belirtilerini gösterdikten sonra bunu geri çevirmek yani gençleştirmek mümkün değil.

. Sabahları göz kapaklarımızın şişmesi bir hastalık belirtisi midir?
Kalp hastalığının ilk belirtisi olabilir. Ama bu yine, göz dibi muayenelerinde daha detaylı olarak belirlenebilir. Gece yattığımızda kafamız kalp hizasına gelir ve ödem en fazla sıvı birimine yer sağlayabilen kapaklar bölgesinde oluşur.
Bu tip hastalıklarda kişi gözleri çok şiş olarak uyanır. Hasta ayağa kalktığında, bir iki saat içinde şişi azalır.Bu şikâyet bile, gizli bir kalp hastalığının ilk belirtisi olabilir.

. Yakın gözlük yani okuma gözlüğünden kurtulmak için yapılan yakını görme bozukluğunu düzelten göz ameliyatları ile sorun nasıl çözülüyor?
Tüm dünyanın en çok uğraştığı konu budur.  45 yaş üstü hemen hemen herkesin sorunu. Şu aşamada ideal dediğimiz bir çözüm mevcut değil. Zira yakını kazanırken uzağı biraz kaybediyoruz.

Yani yakın gözlüğünüz varken uzağı göremiyorsanız ve çıkartıyorsanız bazı hastalarda da tam tersi gözlükleri varken uzağı net görüp yakına bakarken gözlüklerini çıkartmak zorunda kalırlar. Ancak hastaların yarısına faydalı olabiliyoruz.

. Yakın gözlüğüne bağlı kalmadan yaşamanın yolları neler?
Yakın gözlüğünü mümkün olduğunca kullanmamak. Düşünüldüğünün aksine kullandıkça gözlüğe esir oluyoruz. Zira rahata çabuk alışılır. Kullanmayarak vasatla idare edebiliriz. Tabi ki uzun süre okumada veya ince işler yaparken kullanmak zorunda kalıyoruz.

Bazen de hastalara bir göz yakın, bir göz uzak ayarını yapıp gözlüksüz yaşamı öneriyoruz. Bu konumda kişi uzak ve yakından az bir şey ödün vermiş oluyor. Buna karşılık uzak ve yakını gözlüksüz görebiliyor.