İnsanların sosyal yaşamını olumsuz yönde etkileyen bir hastalık var ki; o da idrar kaçırma. Daha çok kadınlarda görülen bir problem olarak bilinen idrar kaçırma, erkeklerin yaşamını da negatif yönde etkiliyor.
İdrar kaçırma şikayeti sosyal yaşam başta olmak üzere kişinin cinsel yaşamını da etkiliyor. İdrar kaçırma iki şekilde karşımıza çıkıyor, birincisi acil idrar hissi ile tuvalete gitme ancak yetişemeyerek idrar kaçırma; ikincisi ise ani hareketler yaparken idrar kaçırma, hapşırma, öksürme, ağır bir şey kaldırırken gibi…
İdrar şikayeti nedeniyle doktora gidip başka hastalık teşhisi alanların da olduğunu söyleyen Memorial Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Tibet Erdoğru, MS hastalığının buna örnek olabileceğini söyledi.
İdrar kaçırmanın nedeni başka bir hastalıksa öncelikle onun tedavi edilmesi gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Erdoğru, tedavi edilen hastaların bazılarının idrar kaçırma şikayetiyle tekrar karşılaştığını belirtti. Prof. Dr. Erdoğru erkeklerde idrar kaçırma problemiyle ilgili soruları yanıtladı.
. Kadınlarda yaygın bir problem olarak görülen idrar kaçırma erkeklerde de görülebilir mi?
Erkeklerde de idrar kaçırma görülebilir ama kadınlardaki kadar sık görülmez. Bunun birçok nedeni olabilir ama bunların en başında bizim için önemli olan şey kişinin bir ameliyat olup olmadığıdır çünkü prostat ameliyatlarından sonra idrar kaçırma gündeme gelebilir.
Erkeklerde idrar kaçırma kadınlara göre daha azdır çünkü kadınlarda idrar yolu yaklaşık 6-7 santimetredir ve sadece burada bir tane büzük sistemi vardır. Erkeklerde ise idrar yolu çok daha uzundur, erkeklerde mesane boynu diye ve bir de istemli kaslardan oluşan iki tane büzük sistemi vardır. Bir de prostat vardır, prostat idrar tutma fonksiyonunda önemlidir.
O yüzden kadınlarda idrar kaçırma özellikle menopoz döneminde, çok sıkıntılı doğumlarda, mesane sarkmalarında daha fazla olur ve bunun tedavileri vardır.
. İdrar kaçırma kapsamına neler giriyor, mesela iç çamaşırındaki birkaç damla ıslaklık da kişinin idrar kaçırdığı anlamına mı geliyor?
İdrarı yaptıktan sonra idrar yolu uzun olduğu için idrar kanalında kalabilecek birkaç damla daha sonra iç çamaşırına damlayabilir buna biz idrar kaçırma diyemeyiz.
İdrar kaçırma diyebilmemiz için iki şey vardır; Birincisi, idrarı geldiği zaman tuvalete gidinceye kadar kaçırıyor olabilir buna işeme hissiyle birlikte veya acil işeme hissiyle birlikte idrar kaçırma deriz. İkincisi ise, ayağa kalkarken, hapşırırken, aksırırken, ağır bir şey kaldırırken idrar kaçırabilir. İkinci olan daha çok büzük sistemindeki yetersizliğe bağlıdır ve genellikle prostat ameliyatından sonra görülen idrar kaçırma tipidir.
İlk bahsettiğimiz ise acil olarak işeme hissi geliyor ve kişi tuvalete gidinceye kadar çişini yetiştirememe şeklinde idrar kaçırdığı zaman ise bu farklı bir idrar kaçırmadır, genellikle mesane kasına ait olan mesanedeki bazı bozukluklara ait olan idrar kaçırma ise buna bağlıdır.
Büzükte yetersizlik olabilir veya mesane kasında bir yapısal bozukluk olabilir.
. Prostat büyümesine bağlı olarak idrar kaçırma sorunu görülebilir mi?
Prostat büyümesinde işeme fonksiyonu iki bölümden oluşur. Bunlardan bir tanesi depolama, diğeri de boşaltma. İdrar, idrar kesesinde depolanıyor, rahatsızlık hissi vermeden çiş idrar kesesinde depolanır artık idrar kesesi belirli bir hacme ulaştığı zaman işeme hissi gelir. Bu his geldiği zaman kişi gider o idrarı boşaltır.
İdrar kaçırma, depolama bölümünde olabilir yani idrar depolanırken onun kaçmamasını önleyecek büzük sistemlerinde yetersizlik olabilir ve o yüzden ani hareket ettiği zaman idrar kaçırır kişi. İkincisi de kişinin çişi gelir acil işeme hissi dediğimiz şey odur, mesane öyle kasılır ki büzüğün kapatma basıncını yenecek kadar yüksek bir basınç oluşur ve kişi yetişemez bir anda idrar kaçırır.
“AÇIK CERRAHİDE İDRAR KAÇIRMA DAHA SIK GÖRÜLÜR”
. Peki, prostat ameliyatlarına bağlı olarak gelişebilir mi bu sorun?
Prostat hastası olan bir hastayı çok iyi değerlendirmek lazım, biz prostat hastasını değerlendirirken idrar fonksiyonuyla ilgili iki bölümü farklı farklı değerlendirmemiz lazım. Mesanede bir bozukluk var mı, çünkü prostat hastası şu şikayetle gelebilir; geceleri çok idrara çıkıyorum, gündüzleri de sık idrara çıkıyorum. Çişimi yaptıktan sonra tam boşalmamış gibi hissediyorum. Hasta bunları söylerse, bu mesanedeki değişikliklere bağlıdır. Bu kişiye prostat ameliyatı yaparsanız şikayetlerinde azalma olmayabilir, bu kişi idrar kaçırmaya devam edebilir.
Mesanedeki değişiklikler çok kötüleşmiştir, bu çok nadir görülen bir şeydir. İkincisi prostat ameliyatını yaparken özellikle iyi huylu prostat büyümesini lazer olsun, TUR yöntemi, plazmakinetik enerji olsun eğer bunları yaparken büzük sistemine zarar verirseniz o zaman idrar kaçırma devam eder ama bu kez yapılan ameliyattan dolayı idrar kaçırmaya başlar.
Bir de prostat kanseri ameliyatı vardır. Robotik cerrahiyle prostat kanseri ameliyatları yapıyoruz. Robotik cerrahinin en önemli özelliği; özellikle idrar tutma fonksiyonu olan kasları ve sinirleri koruyarak prostatı çıkartmak. Açık cerrahide idrar kaçırma daha sık görülür.
. Neden açık ameliyatlarda daha geç toparlanıyor?
Kas tiflerini net olarak göremezsiniz çok derinde olduğundan, net görmek çok önemli. laparoskopik cerrahide veya robot yardımlı laparoskopik cerrahide bu kasları çok iyi gördüğümüz için hastanın erken idrar tutma fonksiyonu çok iyidir.
İDRAR SİSTEMİNDEKİ BOZUKLUKLAR CİNSEL FONKSİYONDA AZALMAYA SEBEP OLUYOR
. İdrar kaçırma problemi olan erkekte ereksiyon problemi gelişebilir mi?
Özellikle yapılan araştırmalar şunu göstermiştir, prostat şikayeti olan erkeklerde yaşla meni miktarında azalma olabilir. Meni akarken yanma ve ağrı şikayetleri olabilir. Prostat şikayetleri fazla olan meni şikayetleri fazla olan erkeklere bakmışlar ki cinsel fonksiyon da etkileniyor. O yüzden idrar kaçırmaktan daha çok idrar sistemindeki bozukluklar nedeniyle cinsel fonksiyonda azalma oluyor ve bunlar tedavi edildiği zaman cinsel fonksiyonun düzelme ihtimali daha fazla oluyor.
. İdrar kaçırma erkeklerin cinsel hayatını nasıl etkiliyor?
Cinsel ilişki sırasında idrar kaçırdığınızı düşünün bu çok kötü bir şey, kadınlarda da görülebilir aynı sorun, bu öncelikle sosyal hayatı etkiler. Cinsel organ ile idrar organı erkekte iç içe kadında yan yanadır. İdrar kaçırma fonksiyonu cinsel fonksiyonu mutlaka etkileyecektir.
İDRAR KAÇIRMA ŞİKAYETİYLE MS TEŞHİSİ KOYDUĞUMUZ HASTALAR VAR
. Diyabet ve MS gibi hastalıklar da idrar kaçırmaya neden oluyor. Buradaki bağlantı nedir?
Bu tip hastalar farklıdır, bunlar sistemik hastalıklara bağlı mesanede kontrol edilememeye bağlı olarak idrar kaçırmaya neden olabilir. Ayrı bir kategoridir, bu erkeklere özel bir şey değildir kadınlarda da görülebilir.
Diyabet konusunda halk bilinçlendi o yüzden diyabette bu sorunla çok karşılaşmıyoruz, MS hastaları bazen idrar kaçırma şikayetiyle bize gelir çok iyi değerlendirilir ve bunun nörolojik yani beyin seviyesinde bir sorun ya da omurilik seviyesinde bir sorun olduğuna karar verilir. Kişiyi nöroloğa götürürsünüz ve MS teşhisi konur, idrar kaçırma şikayetiyle MS teşhisi koyduğumuz hastalar vardır.
. Erkeklerde idrar kaçırma yaşlılıkla doğru orantılıdır diyebilir miyiz?
Yaşlanan mesane diye bir şey vardır. Mesaneyi tedavi edemez miyiz diyen 60 yaşındaki bir hastama şunu söylerim, “Siz 18 yaşındaki gibi koşabilir misiniz?” koşamam der, “45 yaşındaki gibi koşabilir misiniz?” derim. Koşamam der, vücut kasları yaşlandığı gibi mesane kasları da yaşlanıyor. O nedenle herhangi bir tedaviyle onları gençleştirmek mümkün değil sadece onların kötü etki altında kalmasını önleyebilirsiniz. Mesela kişide prostat şikayetleri vardır mesane zaten yaşlanmayla yoruluyor, daha da yormamak için prostat ameliyatı yapıyoruz.
. Peki, idrar kaçırma bir hastalığın habercisi olabilir mi? Nelerdir bu hastalıklar?
Evet olabilir. Nöro-behçet, MS gibi hastalıklardır.
. İdrar kaçırma sorunuyla karşılaşmamak için ne gibi öneriler dikkate alınmalıdır?
Erkeklere, 50 yaşından sonra mutlaka yılda bir gidip PSA ve prostat muayenenizi olun diyoruz; prostat kanserinin erken teşhisi için. Bununla birlikte prostatla ilgili şikayetler çok yavaş başlar. Hasta sıkıntı yaşar ama artık alışkınlık halini almıştır ve onu normal olarak kabul eder.
İdrarınızı rahat yapıyor musunuz sorusuna evet yanıtını verir. Peki, idrarınızı 50 yaşındaki gibi mi yapıyorsunuz yoksa idrar akımı daha mı kötü sorusuna ise 50 yaşındaki gibi değil yanıtını verir. İdrar akımı kötüleşmiştir ama o yaş için onu kabul ediyordur. Çok yavaş geliştiği için insanlar bu şikayetlere adapte oluyor, onu bir şikayet olarak kabul etmiyor.
. İdrar kaçırma teşhisini nasıl koyuyorsunuz?
İdrar kaçırma teşhisi koyarken hastaların çok ciddi sorgulanması lazım. Hastaya vakit ayırmak lazım ve en az 15 dakika konuşmanız gerekiyor çünkü neye bağlı, nasıl idrar kaçırıyor, işeme şikayetleri var mı, elinde yüzünde uyuşma var mı, sigara içiyor mu, şeker hastalığı var mı, ara ara mı oluyor, küçükken idrar kaçırma problemi var mıydı sorularının hepsi çok önemli. Bunların tek tek detaylı olarak dinlenmesi lazım. O nedenle önce hikayeyi dinleyip aldığınız cevaba göre çok iyi şekilde muayene etmeniz lazım. Mesela hastayı işetiriz, işedikten sonra ne kadar idrar kalıyor, hepsini boşaltabiliyor mu yoksa fazla mı kalıyor diye bakarız. Fazla kalıyorsa 15 dakika sonra tekrar işetiriz; bu tip ölçümler yaparız. Gerekirse mesane kaslarını değerlendirmek lazım.
. Prostat ameliyatlarında idrar kaçırma sorununu önleyici cerrahi mümkün mü?
Prostat ameliyatını çok dikkatli yaparsak büzük kaslarını ve sinirleri etkilemeden idrar kaçırma sorunu olmaz.
. Tedavide ne gibi alternatifler var?
Mesaneden kaynaklanan idrar kaçırmalarda mesela bir hastayı prostat ameliyatı yaptınız, mesane hala yaramaz mesanedir biz ona haylaz mesane deriz. Mesane kontrol dışında kasılarak idrar kaçırmaya neden oluyor o zaman mesanenin kasılmalarını engelleyecek ya hap tedavileri ya da mesaneye botoks uygularız.
Ancak ameliyat geçiren bir hastaysa bir TUR ya da lazer ameliyatı oldu büzük kasları zedelendi ve büzük yetersizliği varsa o zaman büzük kaslarını destekleyecek ya enjeksiyon tedavisi yapılır ya da yapay büzük yerleştiririz.
. Hastalara ne zaman cerrahi işlem önerilir? Cerrahi işlem alan hasta günlük yaşamına ne zaman dönebilir?
Mesela prostat kanseri ameliyatı geçirdi ve hasta idrar kaçırıyorsa bu hastayı en az bir yıl takip ederiz çünkü bir yıl içinde toparlayabilir hatta iki yıla kadar takip edebiliriz bu hastaları.
Mesane boynu enjeksiyonunda hasta iki üç saat sonra hastaneden çıkar, bir gün sonra da çalışmaya başlayabilir ama başarı oranı düşüktür. Yapay büzükte en azından birkaç gün hastanede kalmak zorundadır. O büzüğün idrar yolunu kontrol etmesi için bir ay adaptasyon süresi gerekir. Bir ay sonra büzüğü çalıştırmaya başlarız.
. İdrar kaçırma, başka hastalıklardan kaynaklandığında tedavisi daha mı zor olur?
Evet, mesela MS’ten kaynaklanıyorsa altında yatan neden kaldırıldıktan sonra idrar fonksiyonları düzelebilir. Düzelmeyen idrar fonksiyonlarını da o zaman tedavi etmeniz gerekir. Önce hap tedavisi, sonra botoks tedavisi daha sonra belki daha farklı tedaviler yapılabilir.
. İdrar kaçırma tedavisi alan bir kişi aynı sorunla tekrar karşılaşabilir mi?
Karşılaşabilir, mesela MS hastasıysa ve hastalığı ilerlemişse siz tedavi edersiniz ama hastalık daha da ilerlediği için mesane üzerindeki belirtiler daha da ağırlaşır. Tedaviler yanıt vermemeye başlar o zaman bir sonraki tedavi aşamasına geçersiniz. Mesela omurga yaralanmalarında, omurilik yaralanmalarda da şikayetler her an değişkenlik gösterir. İlk üç ayda farklı, altı ayda farklı, bir yıl sonra farklıdır. Buna göre idrar kaçırma fonksiyonları ve idrar tutma fonksiyonları değişebileceği için daha dinamik takip edilmesi gerek.
KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR
Prostat Hastalıklarında Artış
Prostat Kanseri ve Tedavisi
Prostat İltihabı
Prostat Büyümesinde Tedavi Seçenekleri
Prostat Tedavileri ve İdrar Kaçırma
Prostat Kanseri ve PSA Testi Nedir?
Prostat Tedavisinde Greenlight
Prostatit
Prostat Kanseri Sinsi Bir Hastalıktır
|
